Cọ và mút trang điểm nên được rửa thường xuyên theo loại dụng cụ: mút tán kem nền và cọ dùng cho sản phẩm dạng kem, lỏng nên rửa sau mỗi vài lần dùng hoặc ít nhất mỗi tuần; cọ phấn khô có thể rửa thưa hơn, khoảng hai tuần một lần; cọ và mút đã chạm vào mụn đang viêm hoặc vùng da kích ứng thì rửa ngay. Mút nên được thay khi rách, biến dạng hoặc không còn sạch sau khi giặt.
Lý do không chỉ là thẩm mỹ. Dụng cụ trang điểm tích tụ dầu từ da, tế bào chết, cặn mỹ phẩm và có thể là nơi vi khuẩn, nấm phát triển, nhất là khi để ẩm. Dụng cụ bẩn cũng làm lớp trang điểm loang lổ, sai màu.
Phần dưới là lịch vệ sinh gợi ý, cách rửa giữ cọ bền, cách phơi khô, và dấu hiệu cho thấy đã đến lúc thay dụng cụ.
Điều gì xảy ra trên cọ và mút bẩn
Mỗi lần trang điểm, cọ và mút tiếp xúc với da và với sản phẩm. Chúng giữ lại một phần bã nhờn, tế bào da chết, bụi bẩn và cặn mỹ phẩm. Lớp cặn này tích tụ dần ở chân lông cọ, nơi khó thấy nhất, và trong các lỗ khí của mút.
Mút trang điểm thường được dùng ẩm, rồi cất vào hộp kín hoặc túi trang điểm. Môi trường ấm, ẩm, có chất hữu cơ là điều kiện thuận lợi cho vi sinh vật phát triển. Đã có các khảo sát nhỏ về dụng cụ trang điểm đã qua sử dụng ghi nhận sự hiện diện của vi khuẩn trên mút, cọ, nhất là những dụng cụ ít được rửa và bị rơi xuống sàn. Mức độ rủi ro thực tế với từng người còn tuỳ, nhưng kết luận thực hành khá rõ: dụng cụ cần được giữ sạch và khô.
Với da khoẻ, dụng cụ bẩn có thể không gây vấn đề ngay. Với da đang có mụn viêm, vết trầy, vùng da kích ứng, hoặc vùng mắt nhạy cảm, nguy cơ cao hơn. Cọ dùng chung giữa nhiều người làm tăng khả năng lây truyền vi khuẩn từ người này sang người khác.
Ngoài vệ sinh, dụng cụ bẩn còn làm hỏng chính lớp trang điểm. Cọ đọng kem nền cũ làm lớp nền mới loang, vệt. Cọ phấn mắt còn màu cũ trộn sang màu mới. Mút cứng lại vì cặn sẽ không còn tán mỏng được.
Lịch vệ sinh gợi ý theo loại dụng cụ
Đây là khung tham khảo theo khuyến nghị phổ biến. Dùng càng nhiều, da càng dầu hoặc dễ mụn, thì nên rửa dày hơn.
| Dụng cụ | Rửa sâu | Giữa các lần rửa | Thay mới khi |
|---|---|---|---|
| Mút tán kem nền | Sau vài lần dùng, ít nhất mỗi tuần | Bóp ra sản phẩm thừa, để khô thoáng | Rách, biến dạng, đổi màu không giặt sạch, có mùi lạ |
| Cọ kem nền, che khuyết điểm | Mỗi tuần | Lau đầu cọ bằng khăn giấy sau mỗi lần dùng | Lông rụng nhiều, xoè, chân cọ lung lay |
| Cọ phấn phủ, má hồng dạng bột | Hai tuần một lần | Gõ bỏ phấn thừa | Lông cọ cứng, châm chích da |
| Cọ phấn mắt | Mỗi tuần nếu dùng hằng ngày | Quẹt lên khăn sạch để bỏ màu cũ khi đổi màu | Lông xoè, đầu cọ không giữ hình |
| Bông phấn của phấn nén | Mỗi tuần | Lật mặt sạch | Dày cặn, cứng |
| Bấm mi | Lau đệm cao su sau vài lần dùng | Lau bằng khăn sạch | Đệm cao su nứt, mòn |
Khi bạn đang nổi mụn viêm hoặc có vùng da kích ứng, nên dùng một cọ hoặc mút riêng cho vùng đó và rửa ngay sau khi dùng, để không lan sang vùng da lành.
Cách rửa cọ trang điểm giữ lông cọ bền
Dùng sữa rửa mặt dịu nhẹ, dầu gội em bé, hoặc dung dịch rửa cọ chuyên dụng. Cọ dính kem nền bền có thể cần chút dầu tẩy trang trước.
- Làm ướt đầu lông cọ bằng nước ấm, hướng đầu cọ xuống dưới. Không để nước chảy vào phần đầu nối giữa lông và cán: keo giữ lông có thể yếu đi, lông rụng.
- Với cọ dính kem nền bền, nhỏ vài giọt dầu tẩy trang vào lòng bàn tay, xoay đầu cọ trong đó để hoà tan cặn trước.
- Cho chất rửa vào lòng bàn tay hoặc tấm thảm rửa cọ có gờ, xoay đầu cọ nhẹ nhàng theo vòng tròn. Bọt ra màu là cặn đang được lấy đi.
- Xả dưới vòi nước, đầu cọ vẫn hướng xuống, lặp lại bước 3 cho đến khi nước xả trong.
- Bóp nhẹ bằng khăn sạch để bỏ bớt nước, vuốt lông cọ về hình dạng ban đầu.
- Phơi nằm ngang trên khăn sạch, đầu cọ nhô ra khỏi mép bàn, hoặc treo ngược đầu cọ xuống. Không dựng đứng cọ ướt trong cốc.
Phơi đứng là lỗi phổ biến nhất. Khi đầu cọ ướt hướng lên, nước chảy xuôi về phần nối, làm keo yếu đi và có thể đọng ẩm bên trong cán, tạo chỗ cho nấm mốc. Phơi nằm ngang hoặc úp ngược giữ cho nước thoát ra ngoài.
Cách giặt mút trang điểm
Mút có cấu trúc xốp giữ cặn bên trong nên cần bóp, không chỉ xoa bề mặt.
- Làm ướt mút hoàn toàn bằng nước ấm, bóp cho nước thấm vào trong.
- Thoa chất rửa (xà phòng rửa cọ dạng bánh, sữa rửa mặt dịu, hoặc dầu gội nhẹ) lên mặt mút, bóp và xoa nhẹ.
- Bóp mút dưới nước nhiều lần cho cặn màu chảy ra. Không vặn xoắn mút vì dễ rách.
- Lặp lại cho đến khi nước bóp ra trong. Vùng đầu nhọn của mút giọt nước thường đọng nhiều kem nền nhất.
- Bóp khô bằng khăn, rồi để ở nơi khô thoáng, thông gió cho đến khi khô hoàn toàn. Không cất mút ẩm vào hộp kín.
Một số người dùng lò vi sóng để “khử khuẩn” mút ướt. Cách này tiềm ẩn rủi ro: mút có thể nóng chảy, cháy, hoặc nước bên trong rất nóng gây bỏng tay khi lấy ra. Giặt kỹ và phơi khô hoàn toàn là cách an toàn và đủ dùng cho nhu cầu cá nhân.
Bảo quản dụng cụ giữa các lần dùng
Khô trước khi cất. Cọ và mút ẩm cất vào túi kín là điều kiện tốt cho nấm mốc. Để chúng khô hoàn toàn, thường mất từ vài giờ đến một ngày tuỳ độ dày và độ ẩm không khí. Mùa nồm ẩm ở miền Bắc có thể lâu hơn; quạt nhẹ hoặc phòng có điều hoà giúp khô nhanh.
Cất nơi thông thoáng, tránh bụi. Cốc đựng cọ có nắp lỏng hoặc hộp có lỗ thoáng tốt hơn hộp kín. Nhà tắm thường ẩm, không phải nơi lý tưởng để cất dụng cụ lâu dài.
Tách đồ dùng hằng ngày và đồ mang theo. Túi trang điểm mang theo người dễ bám bụi, chịu nóng. Bộ cọ, mút trong túi nên được rửa thường hơn và để khô trước khi bỏ lại vào túi.
Không dùng chung. Cho mượn cọ phấn mắt, mút kem nền, bấm mi là con đường lây nhiễm khuẩn, đặc biệt với vùng mắt. Nếu buộc phải dùng chung trong tình huống như trang điểm cho bạn bè, rửa và lau sạch dụng cụ trước và sau.
Ghi ngày bắt đầu dùng mút mới. Mút là đồ tiêu hao. Một mẩu giấy dán vào hộp đựng ghi ngày bắt đầu giúp bạn biết đã dùng bao lâu, thay vì đoán.
Hiểu lầm phổ biến và thực tế
Nhiều thói quen vệ sinh dụng cụ được truyền tai nhau nhưng không chính xác.
| Hiểu lầm | Thực tế |
|---|---|
| Cọ chỉ dùng phấn khô thì không cần rửa | Cọ phấn vẫn tiếp xúc với dầu và tế bào chết trên da; lâu không rửa, lông cọ bết lại và phấn lên không đều |
| Mút đổi màu là bẩn, phải bỏ ngay | Mút dùng lâu có thể nhuộm màu kem nền dù đã sạch; dấu hiệu cần thay là rách, cứng, có mùi lạ |
| Ngâm cọ cả đêm trong nước xà phòng cho sạch | Ngâm lâu làm keo đầu nối yếu, lông rụng, cán gỗ có thể nứt; chỉ cần rửa và xả kỹ |
| Cọ đắt tiền tự sạch hơn | Mọi loại cọ đều tích cặn như nhau; cọ tốt chỉ bền hơn khi được rửa đúng cách |
| Phơi cọ dưới nắng gắt cho khô nhanh và diệt khuẩn | Nắng gắt và nhiệt cao làm lông cọ xơ, keo yếu; nơi khô thoáng, có gió nhẹ là đủ |
Cũng nên nhớ: rửa cọ sạch không thay được việc dùng sản phẩm còn hạn. Một chiếc cọ vừa giặt chấm vào hũ kem nền đã hỏng vẫn đưa lên da những gì có trong hũ. Kiểm tra mùi, màu và kết cấu của sản phẩm cùng lúc với lịch rửa dụng cụ là một thói quen gọn, mỗi tuần một lần.
Khi da nhắc bạn về dụng cụ
Một số dấu hiệu có thể gợi ý dụng cụ trang điểm đang góp phần gây vấn đề cho da: mụn nổi đúng ở vùng hay dùng cọ, mút nhiều nhất; ngứa, đỏ ở vùng mắt sau khi dùng cọ phấn mắt hoặc bấm mi lâu chưa rửa; vùng da bị trầy, châm chích khi dùng một cọ có lông cứng. Những dấu hiệu này không chứng minh dụng cụ là nguyên nhân, nhưng là lý do đáng để rửa hoặc thay ngay.
Cách thử đơn giản: thay toàn bộ dụng cụ đang dùng cho vùng có vấn đề bằng dụng cụ sạch, hoặc dùng tay sạch, trong vài tuần. Nếu tình trạng cải thiện, bạn đã có câu trả lời. Nếu không, nguyên nhân có thể nằm ở sản phẩm, thói quen chăm da hoặc những yếu tố khác.
Khi nào gặp bác sĩ: mụn viêm nhiều, đau, lan rộng; vùng da sưng nóng đỏ, chảy dịch; mắt đỏ, đau, có ghèn, sưng mí, nhìn mờ. Những tình trạng này cần bác sĩ da liễu hoặc bác sĩ nhãn khoa đánh giá, không nên tự xử lý chỉ bằng cách đổi dụng cụ. Trong thời gian đó, ngưng trang điểm vùng bị ảnh hưởng và bỏ các sản phẩm, dụng cụ đã dùng lên vùng mắt bị nhiễm khuẩn.
Thói quen giữ dụng cụ sạch không tốn nhiều: khoảng mười lăm phút mỗi tuần cho cả bộ. Đổi lại, lớp trang điểm mượt hơn, cọ bền hơn và bạn bớt đi một nguồn kích ứng mà nhiều người không nghĩ tới.
Câu hỏi thường gặp
Dùng nước rửa chén để rửa cọ có được không?
Nước rửa chén tẩy dầu mạnh nên làm sạch tốt cọ dính kem nền, nhưng có thể làm khô, xơ lông cọ tự nhiên theo thời gian và để lại mùi. Nếu dùng, pha loãng và xả thật kỹ. Sữa rửa mặt dịu hoặc dầu gội nhẹ là lựa chọn êm hơn cho lông cọ.
Cọ lông tự nhiên và cọ lông tổng hợp rửa có khác nhau không?
Cọ lông tự nhiên mềm, giữ phấn tốt nhưng dễ khô xơ nếu dùng chất tẩy mạnh; nên rửa nhẹ và có thể dùng chút dầu xả. Cọ lông tổng hợp chịu được chất rửa tốt hơn, khô nhanh hơn, hợp với sản phẩm dạng kem và lỏng.
Có cần xịt cồn khử khuẩn cọ sau mỗi lần dùng không?
Với dùng cá nhân, rửa định kỳ và để khô là đủ cho phần lớn người. Xịt dung dịch làm sạch nhanh cho cọ có thể hữu ích giữa các lần rửa, nhất là khi trang điểm cho nhiều người. Cồn dùng thường xuyên có thể làm khô lông cọ tự nhiên.
Một chiếc mút trang điểm dùng được bao lâu?
Không có con số cố định cho mọi loại mút. Nhiều người thay sau vài tháng dùng đều đặn. Dấu hiệu quan trọng hơn thời gian: mút rách, có lỗ, cứng lại, đổi màu không giặt sạch, có mùi lạ thì nên thay ngay.
Rửa cọ xong bao lâu thì dùng lại được?
Khi lông cọ khô hoàn toàn, kể cả phần chân lông sát đầu nối. Cọ nhỏ thường khô sau vài giờ, cọ to và dày có thể cần qua đêm. Dùng cọ còn ẩm với phấn bột sẽ làm phấn vón, và giữ ẩm bên trong cọ lâu hơn.
Có nên dùng máy sấy tóc để làm khô cọ nhanh không?
Không nên dùng nhiệt cao, vì nhiệt có thể làm yếu keo giữ lông và làm xơ lông cọ. Nếu cần nhanh, để cọ ở nơi thoáng có quạt, hoặc dùng chế độ gió mát và giữ khoảng cách xa.