Móng chân mọc quặp vào thịt là khi mép bên của móng, thường ở ngón chân cái, đâm vào nếp da hai bên, gây đau, sưng đỏ và có khi nhiễm khuẩn. Nguyên nhân thường gặp nhất là cắt móng quá ngắn hoặc khoét sâu vào khoé, giày chật ép ngón, và chấn thương lặp lại. Cách phòng hiệu quả là cắt móng chân thẳng ngang, không quá sát, không đào khoé, và mang giày có mũi đủ rộng.
Ở giai đoạn đầu, khi chỉ hơi đau và đỏ nhẹ, nhiều người cải thiện được bằng ngâm chân nước ấm, giữ sạch và đổi giày. Khi đã sưng nhiều, chảy dịch, có mủ hoặc thịt dư mọc lên, hoặc khi bạn bị tiểu đường, bệnh mạch máu, thì cần đến cơ sở y tế. Tự cắt sâu vào khoé để “gỡ” móng tại nhà thường làm tình trạng nặng hơn.
Bài giải thích vì sao móng mọc quặp, cách cắt móng chân đúng, việc làm được tại nhà ở giai đoạn nhẹ, những sai lầm phổ biến và các dấu hiệu cần gặp bác sĩ.
Vì sao móng chân lại mọc đâm vào thịt
Móng chân cái chịu áp lực rất lớn: mỗi bước đi, phần lớn lực đẩy người về phía trước dồn qua ngón cái. Nếp da hai bên móng bị đẩy lên ép vào mép móng. Khi mép móng có góc nhọn hoặc bị cắt sâu vào trong, phần móng mọc ra tiếp theo không có “đường ray” để trượt ra ngoài, mà gặp nếp da đang bị ép lên. Mép móng xuyên vào da, gây phản ứng viêm.
Cắt móng theo hình cong tròn ôm sát đầu ngón như cách cắt móng tay là thói quen hay gặp, và chính là một nguyên nhân chính. Khi khoé móng bị cắt lẹm, nếp da hai bên có chỗ để phồng lên, lấp vào khoảng trống, và lần sau móng mọc ra sẽ đâm thẳng vào đó. Có người còn lấy kéo nhọn đào sâu vào khoé để lấy phần móng đang đâm vào, tạm hết đau vài ngày nhưng lại để lại một mẩu móng nhọn sâu hơn.
Các yếu tố khác gồm giày mũi hẹp, giày cao gót dồn ngón về phía trước, tất chật, chấn thương như bị giẫm hay đá vào vật cứng, mồ hôi chân nhiều làm da mềm dễ bị xuyên, và hình dạng móng bẩm sinh cong khum nhiều. Ở thanh thiếu niên, móng chân mọc quặp khá thường gặp vì bàn chân lớn nhanh, đổ nhiều mồ hôi, hay chơi thể thao.
Cách cắt móng chân đúng để phòng mọc quặp
Đây là phần quan trọng nhất của bài: phần lớn trường hợp mọc quặp có thể phòng được chỉ bằng cách cắt đúng.
- Cắt sau khi tắm hoặc ngâm chân khi móng còn mềm. Móng chân dày, cắt khô dễ nứt vỡ thành mảnh sắc.
- Dùng kềm cắt móng chân lưỡi thẳng, to hơn kềm móng tay. Lưỡi cong dễ tạo đường cắt cong lẹm vào khoé.
- Cắt thẳng ngang, chừa móng dài ngang hoặc hơi nhô hơn đầu ngón một chút. Không cắt sát tới mức thấy giường móng hồng ở đầu.
- Không đào, không cắt chéo vào hai khoé. Hai góc móng phải nằm ngoài nếp da, nhìn thấy được.
- Dũa nhẹ hai góc chỉ cho bớt sắc, không dũa lẹm vào trong.
- Cắt khoảng sáu đến tám tuần một lần tuỳ tốc độ mọc; móng chân mọc chậm hơn móng tay nhiều.
Người lớn tuổi có móng chân dày, cứng, khó với tới chân hoặc mắt kém nên nhờ người nhà hay nhân viên y tế cắt giúp. Nhìn không rõ mà cố cắt là cách nhanh nhất để cắt vào da.
Cắt đúng và cắt sai: so sánh nhanh
Bảng dưới đặt hai cách làm cạnh nhau. Phần lớn người bị mọc quặp lặp lại đều đang làm theo cột giữa mà không biết.
| Tiêu chí | Cách dễ gây mọc quặp | Cách nên làm |
|---|---|---|
| Hình dạng đường cắt | Cong tròn theo đầu ngón | Thẳng ngang, góc bo nhẹ |
| Chiều dài | Cắt sát, thấy da hồng ở đầu móng | Ngang đầu ngón hoặc nhô nhẹ |
| Khoé móng | Đào sâu, cắt chéo vào trong | Để nguyên góc móng nằm ngoài nếp da |
| Dụng cụ | Kềm móng tay nhỏ, kéo nhọn | Kềm lưỡi thẳng dành cho móng chân |
| Thời điểm | Lúc móng khô, cứng | Sau khi tắm hoặc ngâm chân |
| Giày dép | Mũi nhọn, chật, cao gót cả ngày | Mũi rộng, ngón cử động được, đúng cỡ |
Khi thử giày, hãy thử vào buổi chiều vì bàn chân thường nở hơn buổi sáng, và đứng lên để kiểm tra còn khoảng trống cỡ một đốt ngón tay phía trước ngón dài nhất. Giày chơi thể thao cũng cần vừa vặn, không quá rộng để chân trượt về phía trước khi chạy.
Chăm sóc tại nhà ở giai đoạn nhẹ
Giai đoạn nhẹ là khi khoé móng hơi đỏ, đau khi ấn hoặc khi mang giày, chưa sưng nhiều, chưa có mủ, chưa có thịt dư mọc lên. Ở giai đoạn này, nhiều người cải thiện sau vài ngày đến một hai tuần với các việc đơn giản: ngâm chân nước ấm sạch khoảng 10–15 phút, một đến vài lần mỗi ngày; lau khô kỹ; giữ khoé móng sạch; và mang dép hở mũi hoặc giày rộng để ngón không bị ép.
Một số hướng dẫn y tế mô tả cách chèn một mẩu bông nhỏ sạch hoặc chỉ nha khoa dưới mép móng đang đâm vào để nâng nhẹ nó lên, thay hằng ngày. Cách này có thể giúp ở giai đoạn rất nhẹ, nhưng nếu làm mạnh tay hay dụng cụ không sạch lại gây đau và nhiễm khuẩn. Nếu bạn không chắc, hoặc thấy đau tăng khi làm, hãy dừng và đi khám.
Điều không nên làm là tự cắt một mẩu hình chữ V ở giữa móng, tự đào khoé lấy mẩu móng, hay nhờ người không có chuyên môn “nhổ khoé”. Những cách truyền miệng này hoặc không có tác dụng, hoặc tạo vết thương sâu hơn. Đừng tự bôi thuốc kháng sinh hay thuốc mỡ kê đơn khi chưa được bác sĩ hướng dẫn, và không dùng chung thuốc với người khác.
Nhóm người cần cẩn thận hơn
Người tiểu đường. Giảm cảm giác ở bàn chân khiến vết thương phát hiện muộn, và lành chậm. Người tiểu đường không nên tự xử lý móng quặp, kể cả ở giai đoạn nhẹ, mà nên được nhân viên y tế xem sớm.
Người có bệnh mạch máu ngoại biên, tuần hoàn kém. Chân lạnh, da nhợt, vết xước lâu lành là dấu hiệu máu tới bàn chân kém. Nhiễm khuẩn ở ngón chân của nhóm này có thể nặng nhanh.
Người đang điều trị làm giảm miễn dịch. Người đang hoá trị, dùng thuốc ức chế miễn dịch cần báo bác sĩ điều trị khi có bất kỳ vết sưng đỏ nào quanh móng.
Người lớn tuổi. Móng chân dày, cong nhiều, khó cắt, thị lực và độ linh hoạt giảm. Nhờ người nhà hoặc nhân viên y tế cắt giúp an toàn hơn tự làm.
Thanh thiếu niên chơi thể thao. Mồ hôi chân nhiều, giày thể thao bó, va đập ngón chân thường xuyên. Dạy các em cắt móng thẳng và thay tất ẩm sau khi chơi là cách phòng rẻ nhất.
Khi nào nên đến cơ sở y tế
Hãy đi khám, không tự xử lý, khi thấy một trong các dấu hiệu dưới đây.
- Khoé móng sưng to, đỏ lan rộng, nóng, đau nhói theo nhịp mạch.
- Có mủ, chảy dịch, hoặc mùi hôi ở khoé móng.
- Có khối thịt đỏ, mềm, dễ chảy máu mọc lên ở khoé móng.
- Vệt đỏ lan lên mu bàn chân, kèm sốt.
- Đã chăm sóc tại nhà một đến hai tuần mà không đỡ, hoặc tình trạng tái đi tái lại.
- Bạn thuộc nhóm tiểu đường, bệnh mạch máu, suy giảm miễn dịch — nên đi khám ngay khi có đỏ đau.
Ở cơ sở y tế, tuỳ mức độ, nhân viên y tế có thể nâng mép móng, cắt bỏ một phần mép móng dưới gây tê với dụng cụ vô khuẩn, và trong trường hợp tái phát nhiều lần có thể xử lý phần mầm móng ở mép để mép đó không mọc lại. Đây là các thủ thuật phải do người có chuyên môn thực hiện, không thay được bằng tự làm tại nhà.
Móng quặp, móng cong khum, móng dày: phân biệt cho đúng
Người Việt hay gọi chung mọi kiểu móng chân “đâm vào thịt” là móng quặp, nhưng thực tế có vài tình trạng khác nhau, cách xử lý cũng khác. Kiểu thường gặp nhất, như phần lớn bài này mô tả, là mép móng đâm vào nếp da bên, hay do cắt sai và giày chật. Mép móng nhìn vẫn phẳng, chỉ có khoé là bị nếp da phồng đỏ phủ lên.
Kiểu thứ hai là móng cong khum quá mức, hai mép móng cuộn xuống như ống, kẹp lấy thịt hai bên đầu ngón. Kiểu này hay có yếu tố bẩm sinh hoặc gặp ở người lớn tuổi, đôi khi kèm biến dạng ngón như ngón cái lệch ra ngoài. Cắt đúng giúp giảm đau nhưng không làm móng phẳng lại; nhân viên y tế có thể có các cách nắn chỉnh hoặc thủ thuật phù hợp.
Kiểu thứ ba là móng dày, sần, cong như sừng, hay gặp ở người lớn tuổi, sau chấn thương lâu năm hoặc do nấm móng. Móng dày khó cắt bằng kềm thường và dễ gây đau khi mang giày. Với kiểu này, tự cắt mạnh có thể làm vỡ móng thành mảnh sắc. Phân biệt được ba kiểu giúp bạn hiểu vì sao lời khuyên “cắt thẳng ngang” rất tốt cho kiểu thứ nhất nhưng chưa đủ cho hai kiểu sau, và vì sao nên nhờ bác sĩ xem khi móng có hình dạng khác thường.
Giày dép và tất: phòng từ gốc
Mũi giày đủ rộng và đủ cao. Ngón chân phải cử động được bên trong giày. Mũi giày thấp ép lên móng từ trên xuống cũng làm mép móng bị đẩy vào da hai bên.
Đúng cỡ, không quá rộng. Giày quá rộng khiến bàn chân trượt về phía trước mỗi bước, ngón cái đập vào mũi giày liên tục, nhất là khi xuống dốc, chạy bộ. Buộc dây giày chắc để giữ gót cố định.
Tất vừa, thấm hút. Tất chật ép ngón như giày chật. Tất cotton hoặc tất thể thao thấm hút giúp chân khô, da khoé móng ít mềm nhũn hơn.
Thay tất và để giày khô. Người ra nhiều mồ hôi chân nên thay tất trong ngày nếu cần và luân phiên hai đôi giày để đôi kia có thời gian khô.
Dép trong nhà cũng tính. Ở nhà đi dép rộng, hở mũi cho ngón chân nghỉ ngơi sau một ngày mang giày kín. Khi khoé móng đang hơi đỏ, đây là cách đơn giản để giảm áp lực.
Câu hỏi thường gặp
Móng chân mọc quặp có tự hết không?
Ở giai đoạn rất nhẹ, khi chỉ hơi đỏ đau, nhiều trường hợp đỡ dần nếu ngâm chân, giữ sạch, đổi giày rộng và để móng mọc dài qua khoé. Khi đã có mủ, sưng nhiều hoặc thịt dư, khả năng tự hết thấp và cần xử lý y tế. Nếu tình trạng lặp đi lặp lại, nên tìm nguyên nhân để phòng.
Có nên làm móng chân ở tiệm khi đang bị mọc quặp không?
Không nên. Thợ làm móng không phải nhân viên y tế, và vùng khoé đang viêm rất dễ nhiễm khuẩn thêm qua dụng cụ, nước ngâm chân. Đào khoé ở tiệm có thể làm hết đau vài ngày nhưng hay khiến lần sau nặng hơn. Hãy đi khám trước, chờ lành hẳn rồi hãy làm đẹp.
Bao lâu nên cắt móng chân một lần?
Móng chân mọc chậm, nên đa số người cắt khoảng sáu đến tám tuần một lần là đủ. Cắt thường xuyên hơn không giúp móng khoẻ hơn mà dễ cắt quá sát. Người chơi thể thao, chạy bộ có thể cần cắt thường hơn để móng không bị dồn vào mũi giày.
Mang giày cao gót có gây móng quặp không?
Giày cao gót đẩy bàn chân về phía trước, dồn ngón vào mũi giày, nhất là kiểu mũi nhọn. Mang thường xuyên làm tăng áp lực lên mép móng chân cái, góp phần gây mọc quặp. Bạn vẫn có thể mang trong dịp cần, nhưng ngày thường nên chọn giày mũi rộng, đế thấp hơn.
Trẻ sơ sinh có bị móng chân mọc quặp không?
Móng chân trẻ nhỏ mềm và mép móng hay trông như đâm vào thịt, phần lớn là bình thường và tự cải thiện khi trẻ lớn. Cắt móng chân cho trẻ thẳng ngang, không cắt sát. Nếu ngón chân trẻ sưng đỏ, có mủ, trẻ quấy khóc khi chạm vào, hãy đưa trẻ đi khám.
Sau khi tiểu phẫu móng quặp có tái phát không?
Có thể tái phát, nhất là khi vẫn giữ thói quen cắt móng sai hoặc mang giày chật. Trường hợp tái phát nhiều lần, bác sĩ có thể chọn cách xử lý phần mầm móng ở mép để giảm tái phát. Bạn nên hỏi bác sĩ về cách chăm sau thủ thuật và theo đúng hướng dẫn.
